Onderzoeksprogramma (2026-2030)


Het wetenschappelijk bureau voor de vakbeweging de Burcht (WBV de Burcht) draagt met onafhankelijk onderzoek bij aan het identificeren, nadenken over en beantwoorden van strategische vraagstukken waar de brede vakbeweging en werkenden zich voor gesteld zien. Ons onderzoek heeft onder meer als doel om handvatten aan te reiken aan de vakbeweging om haar werking te ondersteunen. Ook stimuleren we de wetenschappelijke studie naar en uitwisseling over arbeidsverhoudingen. Het WBV de Burcht laat zich in haar onderzoek inspireren door een behoefte aan een rechtvaardige economie en arbeidsmarkt en vertrekt vanuit de positie van arbeid in al haar verscheidenheid. Twee inhoudelijke thema’s staan centraal in het onderzoeksprogramma 2026-2030 van het WBV: veranderende machtsrelaties in arbeidsverhoudingen en klimaatneutrale economische herstructurering. Daarnaast verwelkomt het WBV ook onderzoek op het gebied van werk en arbeidsverhoudingen dat niet binnen de twee thema’s past om wetenschappelijke studie naar en uitwisseling over arbeidsverhoudingen te stimuleren.

Onze werkorganisatie

Het werkveld van het WBV omvat verschillende terreinen: 1) het WBV verricht zelfstandig onderzoek op het gebied van werk en arbeidsverhoudingen; 2) het WBV stimuleert onderzoek naar werk en arbeidsverhoudingen door anderen uit de vakbeweging en de academie een werkplek te bieden; 3) het WBV verbreedt publieke kennis over arbeidsverhoudingen door debat en kennisuitwisseling te organiseren; 4) het WBV stelt zich op als strategisch verbinder door verschillende mensen en organisaties actief in het veld van arbeidsverhoudingen bij elkaar te brengen. Met deze verschillende activiteiten werkt het WBV aan bewustwording, kennisoverdracht en kennisontwikkeling. Voor haar totale werking heeft het WBV 2 FTE tot haar beschikking, verdeeld over drie stafleden.

Onze uitgangspunten

Drie uitgangspunten zijn leidend geweest in de keuzes en opzet van het onderzoeksprogramma 2026-2030. Het eerste is dat WBV de Burcht zich focust op een beperkt aantal actuele en strategische onderzoeksthema’s voor de vakbeweging en haar blik verbreedt middels bijeenkomsten en andere publieksactiviteiten. Een tweede uitgangspunt is dat we ons langjarig verdiepen in de thema’s. Zo verdiepen we onze kennis en vergroten we onze strategische bijdrage. Het laatste en derde uitgangspunt is dat we inzetten op samenwerking met een of meerdere onderzoeksinstituten voor in ieder geval één van de onderzoeksthema’s. 

 

Thema 1: Veranderende machtsrelaties in arbeidsverhoudingen


Autoritaire politiek, technologische verandering en neoliberaal beleid hebben ingrijpende gevolgen voor de machtsverhoudingen in arbeidsrelaties (Slobodian, 2025, 2018; Triangle, 2024; De Stefano & Doellgast, 2023). We zien dat de afkalvende effectiviteit van de polder en het collectief overleg de positie van de vakbeweging en werkenden onder druk zet (Been en Keune 2025, Visser 2024). Voor werkenden kan dit leiden tot grotere onzekerheid, verminderde autonomie en inkomen, of beperkingen van inspraak en bescherming tegen werkgeverscontrole.
  Meer lezen   

Thema 2: Klimaatneutrale economische herstructurering


De klimaatcrisis zet samenlevingen en economieën onder grote druk. De klimaatcatastrofe waar we op afstevenen, dreigt te leiden tot een toename van de economische ongelijkheid en een verdere verschraling van de natuurlijke rijkdom (IPCC, 2023). Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft berekend dat de Nederlandse 2030-klimaatdoelen met de huidige beleidsmaatregelen ver buiten bereik liggen (PBL, 2025). Een aantal politieke partijen heeft bovendien aangegeven het huidige klimaatbeleid te willen afzwakken. Op Europees niveau is deze afzwakking, mede gemotiveerd door geopolitieke overwegingen, momenteel al gaande (Hancock, 2025).

  Meer lezen   

Literatuur


Amnesty Internationaal Nederland (2022) Demonstratierecht onder druk, regels en praktijk in Nederland moeten beter. Amnesty Internationaal Nederland

Been W Keune M (2025) Routes om de dalende cao-dekkingsgraad te keren. Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken 41(2): 187-202.

Bieling HJ (2023) Trade Unions and Right-wing Populism in Europe: Challenges, Strategies, Experiences. Friedrich-Ebert-Stiftung.

  Meer lezen   

Top