Arbeidsmigratie centraal in de Henri Polaklezing met prof. dr. Conny Rijken en prof. dr. Matthias van Rossum

30-09-2026

Op woensdag 30 september sprak Conny Rijken de Henri Polaklezing uit in de Burcht met de titel “Discriminatie als drijfveer van de Nederlandse economie”. Rijken is Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen en hoogleraar Mensenhandel en Globalisering aan de Universiteit van Tilburg. In haar lezing, hekelde Rijken het systemische karakter van uitbuiting van arbeidsmigranten. De Nederlandse economie draait op de acceptatie van slechtere arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden voor niet-Nederlandse werknemers.

“Het lastige is dat wat verwerpelijk is, niet altijd direct onwettelijk is. Wel is het onwenselijk vanuit een oogpunt van goed werkgeverschap en eerlijke arbeid. Veel van deze constructies zijn dus ‘awful but lawful’.”

Rijken riep op meer balans te zoeken in de rechtvaardige behandelingen van arbeidsmigranten en economische belangen. Op Europees niveau moet bijvoorbeeld een correctief mechanisme komen om arbeidsmobiliteit te beperken wanneer dit uitbuiting in de hand werkt. Uiteindelijk is er volgens Rijken een fundamentele ideologische aardverschuiving nodig: “Een bloeiende economie is niet alleen mogelijk ten koste van anderen.”

Historicus Matthias van Rossum, bijzonder hoogleraar economische, sociale en demografische geschiedenis aan de Radboud Universiteit en senior onderzoeker bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, wees in zijn reflectie op de diepgewortelde historische processen van uitsluiting en uitbuiting waarmee arbeid wordt vormgeven in Nederland en door Nederland. De geschiedenis van bijvoorbeeld koloniale contractmigratie of het VOC-corveestelsel leert dat segmentatie en exploitatie van arbeidsmigranten hand in hand gaat en dat economische ontwikkeling niet leidt tot verbetering of vrijheid voor iedereen. Van Rossum benadrukte dan ook het “blijvende belang om insluiting en solidariteit voorop te blijven zetten in de strijd voor een betere wereld.”

De Henri Polaklezing is een initiatief van het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging (WBV) de Burcht en vakbond FNV. De lezing belicht een actueel, maatschappelijk onderwerp dat raakt aan de wereld van werk. We doen dat door academie en praktijk samen te brengen aan het begin van het academisch jaar.